Kula

Kula Halısı

Selçuklulardan miras kalan el dokuması halılar,Türk toplumunun en önemli kültür öğelerinden biri
Kula’da dokunan halıların en eski örnekleri dokuma tekniğinin, renk ve desen bakımından eski İran halılarıyla bir tutmak mümkün¬dür. Bunlarda zengin koyu kırmızı renk hakimdir. Ayrıca mavi, laci¬vert, yeşil ve sarı renkler de canlı olarak kullanılır. Kula halılarının or¬tasında çiçekler olan zemin, yine kırmızıdır. Ayrıca kayısı sarısı da kul¬lanılmıştır.Bazen mavi ve beyaz da görülür.Kula halılarının karakteristiği şeritler halindeki kenar bordürlerdir. Bu halılarda ortadaki ge¬niş çerçeve yerine içlerinde küçük çiçek resimleri olan birbirine paralel ince çerçeve veya şeritler bulunur.

Kula’da XVII. yy.ın sonlarında yaygınlaşmaya başlayan günümüzde de devam etmektedir.

XIX. Yüzyıl Kula halıcılığı İngilizlerin İzmir’de kurdukları şirketlerin dokutturduğu ısmarlama halılar üzerinde gelişmiş ve bu yönde halı dokunmuştur. Kula’da dokunan bu halılar Avrupa’ya ihraç edilmiştir.Bu dönemde sentetik boya ile boyanan halı iplerinin yanında Kula’da doğal kaynaklarla yapılan kök boyama geleneği sürdürülmüştür.Kulalıların kendileri için dokudukları halılarda yün iplik ve kök boyalı ipler kullanılmış olup,çok güzel renklerde yün iplikle dokunmuş halılar ortaya çıkmıştır.Yüzyıllarca rengini atmayan kök boyalı halılar en çok aranılan halılar olmuştur.El dokuması halı da kök boyaları hazırlanırken yeşil renk ceviz kabuğundan sarı renk samandan ,kırmızı renk ise ağaç kökü ve soğan kabuğundan elde edilirdi.

Kula halıları desenlerine göre “Vazolu Kula,yılanlı Kula ,Manzaralı Kula,Kömürcü Kula” gibi isimlerle anılmaktadır.
I.Dünya savaşı yıllarında Kula halıcılığı bir sarsıntı geçirmişse de savaş sonra dönemde Kula’da “Hancı Halil oğulları Halı fabrikası ve “ Çolakzadeler Halı Fabrikası” isimli ikisi Türk olmak üzere 5 halı fabrikası bulunduğu bu fabrikalarda arşın hesabıyla halı dokutulduğunu öğrenmekteyiz.

Türklere ait bu halı fabrikalarından Hancı Halil Oğullarına ait fabrika çıkan bir yangın sonrası l930 yıllarında kapanmış,1929 yılında Abdurrahman, Sait, Şerif ve Süleyman Çolak kardeşler tarafından ilçede “Demirci kapı” mevkiinde kurulan Çolakzadeler halı fabrikası 1933-34 yıllarında halı ve iplik imalinin yanı sıra kumaş dokumaya da geçmiş ve “Mensucat Fabrikası T.A.Ş.” adını almıştır.Çalıştığı yıllarda 1200 kişinin çalıştığı bu fabrika Ege Bölge sinin en büyük fabrikalarından biri olarak faaliyetini sürdürmüş,l950 yılında belediye ile olan sorunları yüzünden İzmir’e taşınmış ve İzmir’de “Kula Mensucat Fabrikası olarak faaliyetine devam etmekte olan fabrika mali sorunlar nedeniyle l984 yılında kapanmış ve sahipleri el değiştirince yeniden çalışmaya başlamıştır.

XX.yy.’ın ilk yarısında ısmarlayıcı İngiliz şirketlerinin isteğiyle Kula’ya yabancı,Anadolu’nun değişik yörelerine özgü çok sayıda halı dokunmuştur.Bu yıllarda Kula’da dokunan orijinal halılar genellikle seccade ve yan halısı ve sedir halısı tipindedir. Seccadeler desenlerine göre “Göllü Kula,Gelinli Kula,Dilkozlu Kula,Çiçekli Kula,Vazolu Kula,Direkli Kula,Kömürcü Kula Yılanlı Kula ve Manzaralı Kula isimleri ile anılır.İki tanesi bir arada serildiğinde taban halısı büyüklüğünü veren “Yan halıları” siyah renkli zemini,kırmızı mavi karışımı desenleriyle Kula’ya özgü karakteristik halılardır.Bu nedenle halk arasında “gara halı” adıyla bilinirler.

Kula Pazarı mağazamız bizim için köklü ve geleneksel bir geçmişi olan Kula Halılarını hem mağazamızda sergileyerek hem de müşterilerimizin isteği doğrultusunda çevre köylerimizde dokutturarak yaşattırmaktadır.